Povodom prijedloga odluke o podizanju spomen-obilježja nevino stradalima na Lugu, o kojoj se raspravlja na današnjoj sjednici Skupštine opštine Kolašin, oglasio se Savez udruženja boraca NOR-a i antifašista Crne Gore. Iz te organizacije su poručili da odbornici, bez obzira na partijsku pripadnost, „moraju ozbiljno razmisliti prije prihvatanja te odluke, čime preuzimaju veliku moralnu odgovornost, jer samo nevine žrtve zaslužuju spomenik”.
Prijedlog odluke našao se pred odbornicima na inicijativu predsjednika Opštine Petka Bakića. Ministarstvo kulture i medija dalo je saglasnost za podizanje spomenika 28. septembra 2026. godine. Bakić u inicijativi ističe da se u prvim danima 1942. godine, na desnoj obali Tare, dogodio gnusni zločin u kojem su stradali građani Kolašina i susjednih opština.
— Strijeljani su i na zvjerski način ubijeni građani bez bilo kakve presude ili dokaza o krivici, što samo po sebi govori da se radilo o samovolji za koju niko nikada nije snosio posljedice. Polazeći od činjenice da je žrtvama zločina oduzeto pravo na život, ne smijemo dozvoliti da ostanu i bez prava na spomen-obilježje. Ovaj spomenik ne bi bio samo omaž žrtvama, već i simbol i opomena budućim generacijama. Nakon ekshumacije posmrtnih ostataka identifikovano je 28 lica, dok pet osoba nije identifikovano jer nijesu bile iz Kolašinskog sreza. Podizanjem spomenika nevinim žrtvama nakon skoro 85 godina, pokazujemo da su nam pomirenje i suživot prioritet, čime zatvaramo jednu ružnu stranicu prošlosti — naveo je Bakić, naglašavajući da su među stradalima bili ugledni građani, intelektualci, pravnici, učitelji i žene mlađe životne dobi.
Sa druge strane, iz Saveza udruženja boraca NOR-a i antifašista Crne Gore poručuju da se nikome ne može sporiti pravo na dostojanstvenu sahranu, ali naglašavaju da je podizanje spomen-obilježja striktno definisano Zakonom, koji jasno precizira ko na to ima pravo. Zbog toga, kako kažu, prijedlog mora biti utemeljen na pouzdanim, istinitim i dokumentovanim istorijskim činjenicama, a ne samo na jednostrano ponuđenim podacima.
— Ako je u pitanju 28 plus pet nevino stradalih, kako se tvrdi u prijedlogu, zašto su izostala njihova imena? Ko je i na koji način utvrdio njihovu nevinost i da li među njima ima i onih koji nose teret krivice? Da li im je u tom slučaju mjesto pod zajedničkim obilježjem? Takođe, izgledu i natpisu na spomeniku morao je prethoditi dijalog i rasprava predstavnika relevantnih naučnih institucija i uglednih istoričara, kako bi se eliminisala svaka sumnja u dobre namjere. Pozivamo odbornike da dobro razmisle, jer izgled i poruka spomenika nijesu samo nadležnost stručne komisije, već i foruma koji donosi konačnu odluku — zaključuje se, pored ostalog, u saopštenju SUBNOR-a i antifašista Crne Gore.
Bakić je u obrazloženju inicijative naveo da je inicijativa utemeljena na istorijskoj građi i publikacijama koje dokumentuju te događaje. Među ključnim izvorima navedeni su: knjiga Vučete Redžića „Pasje groblje” u Kolašinu (1999), monografija Srđe Trifkovića „Stradalni put — hronika golgote naroda Crne Gore i Boke 1944–1945” (Budva-Podgorica, 2026), dva izdanja naučne studije Miljana Stanišića „Bratoubilački i građanski rat u Crnoj Gori 1942. godine: prilog kritičkom tumačenju totalitarizma” (Nikšić, 2022. i 2024. godine), Osmotomna zbirka dokumenata „Pakao ili komunizam u Crnoj Gori”, koju je u Svetigori (2015) izdala Mitropolija crnogorsko-primorska kao reprint izdanja Glasa Crnogorca iz 1943. godine, knjiga Miloša K. Vojinovića i Tadije B. Boškovića „Komunistički zločini u Crnoj Gori i Hercegovini 1941–1942. godine” (Kolašin, 2017).
Prema prijedlogu odluke, sredstva za podizanje spomenika obezbijediće Opština Kolašin, dok je rok za završetak radova mart 2027. godine. Umjetničko rješenje odabraće posebna komisija koju će formirati predsjednik Opštine. U dokumentaciji se precizira da će spomenik biti podignut na lokaciji Babljak.
R. C. G.